Raporların etkin ve verimli kullanımını sağlayan en önemli özellik filtrelerdir. Filtre, adından da anlaşılabileceği gibi, istenen özellikteki bilgileri, diğer bilgilerden süzerek raporlamaya olanak sağlayan bir sorgulama aracıdır.
Her rapor bir veya birden fazla filtrenin birlikte kullanımıyla değişik sorgulama ihtiyaçlarına yanıt verir.
Rapor sürekli aynı koşullarda alınıyorsa, filtre koşulları dosyalama işlemi ile kaydedilir. Rapor alınacağı zaman dosyalanan bu filtre değerleri tekrar yüklenebilir. Böylece hem kullanımdaki hata payı azalır hem de zaman kaybının önüne geçilir.
Filtreler, filtrelenecek bilgilerin niteliğine göre ve filtrenin kullanım şekline göre iki şekilde gruplanabilir.
Bilgi Özelliklerine Göre Filtre Grupları
Filtrelenecek bilgilerin özelliklerine göre sınıflama yapıldığında filtreler,
- Kart Filtreleri
- İşlem Filtreleri
- Hareket Filtreleri olarak gruplanabilir.
Raporun içeriğine göre bu filtreler gruplarının biri veya hepsi aynı raporda yer alabilir. Örneğin hareket dökümü raporlarında kart, işlem ve hareket filtre türlerinin tümü yer alabilir.
Kart Filtreleri: Programda, kullanılan her türlü kart kayıtları (stok, cari hesap, banka, kasa kartları vb.) üzerinde girilen bilgileri filtrelemek amacıyla kullanılır. Kart üzerinde yer alan alanlar raporlarda filtre olarak kullanılabilir. Örneğin stok kart kodu, özel kodu, yetki kodu, açıklaması, üretici firma kodu, kayıt tipi filtreleri nitelikleri açısından kart filtreleridir.
İşlem Filtreleri: Yapılan işlemlerde kaydedilen bilgilere göre filtreleme yapmakta kullanılır. Bunlara bazı örnekler; işlem numarası, fiş numarası, tarih, belge numarası, işlem türü, işlem ya da fiş özel kodu, işlem ya da fiş tutarıdır. Yani işlem girişi işlem sırasında belirlenen veya girilen bilgilere ait filtrelerdir.
Hareket Filtreleri: Stok fişleri, satın alma ve satış irsaliyeleri, siparişleri, faturaları ve çek/senet bordroları gibi bir fiş içinde, birden fazla satırın yer aldığı yapılarda, bu satırda girilen ve kaydedilen bilgilere göre sorgulama yapmak ve hareketleri süzmek için kullanılan filtrelerdir. Örneğin hareket özel kodu, satır tipi, hareket muhasebe kodu hareket filtreleridir.
Kullanım Şekillerine Göre Filtre Grupları
Filtre kullanım şekillerine göre bir sınıflama yapıldığında ise filtreler eşitlik filtresi, grup/aralık filtresi, çoklu seçim filtresi ve tekli seçim filtresi olarak gruplanabilir.
Eşitlik Filtresi: Metin, sayısal veya tarih alanlarında sadece belli bir değere eşit bilginin süzülmesi, veya bir değer girişi için kullanılır. Örneğin, Kasa defterinde yer alan kasa kodu filtresi veya başlangıç sayfa numarası filtresi bu tür filtrelere bir örnektir. Filtrelenecek bilgilerden herhangi birinin kullanıcının kesin bir şekilde belirlemesi gerekiyorsa bu tür bir filtre kullanılır.
Grup/Aralık Filtresi: Metin, sayısal veya tarih alanlarında sadece bir grup bilginin süzülmesi için kullanılır. Grup/aralık filtresi kullanımı grup ve aralık olmak üzere iki seçeneklidir.
Bu tür filtrelerde sorgulama amaçlı kullanılacak bilginin kesin olarak belirlenmesi ve bir değere eşit olması gerekmez. Filtre kriteri bazı ortak özelliklere göre sahip birden fazla sayıda bilgiyi içerebilir veya sıraya konabilen bilgiler için bir başlangıç ve bitiş aralığındaki tüm bilgileri içerebilir.
Grup Tanımı: Grup kullanımı metin ve sayısal alanlarla ilgili filtreler için geçerlidir. Belli bir grup bilgiyi süzmek için kullanılır. Kullanıcı karşısına gelen filtre alanlarından sadece bir alana bilgi girerse bu grup filtresi olarak işlem görür. Bu filtre aşağıdaki şekillerde girilebilir:
Filtre ile belli bir değere eşit bilgi seçilmek istenirse, bu alana seçilmek istenen bilgi girilir. Örneğin Stok kodu TA11S01 olan karta ait bilgileri süzmek için stok kodu filtresinde grup seçimi yapılır ve TA11S01 değeri filtreye girilir. Filtre ile bir grup bilgi seçilmek istenirse, bu alanda * karakteri kullanılır. * karakteri tüm karakterler anlamına gelir. Yıldız karakteri başta, ortada veya sonda kullanılabilir. Aşağıda her üç kullanımla ilgili bir örnek yer almaktadır.
* karakteri başta:Filtre değeri **11S01 verilirse, ilk 2 karakter ne olursa olsun 3. karakterden itibaren kodu 11S01 olan kartların süzülmesini sağlar.
* karakteri ortada: Filtre değeri TA11*01 verilirse, 5. karakter ne olursa olsun, ilk 4 karakteri TA11 ve 6. karakterden sonrası 01 olan kartların süzülmesini sağlar.
* karakteri sonda: Filtre değeri TA* verilirse, kodu TA ile başlayan tüm kartların süzülmesi sağlanır.
Aralık Tanımı: Aralık tanımında başlangıç ve bitiş aralığı verilerek sıralama şekline göre bu aralıkta kalan metin, sayısal veya tarih türü alan bilgilerin (kod, açıklama ya da fiş numarası, fiş tarihi gibi) süzülmesi sağlanır. Kullanıcı karşısına gelen filtre alanlarından ikisine de belgi girerse bu aralık filtresi olarak algılanır.
Başlangıç ve bitiş alanlarında fareyi çift tıklayarak ya da F10 tuşu ile kayıtlı kartlar ve işlemler listelenip seçilerek alana aktarılabilir. Başlangıç ve bitiş alanlarında, grup tanımında olduğu gibi, belli bir bölümünü yazıp diğer kısım için * işareti kullanılabilir.
Çoklu Seçim Filtreleri: Çoklu seçim filtrelerinde, olası filtre değerleri bir liste şeklinde görüntülenir. Bu listedeki seçeneklerin tümü veya bir kısmı filtre değeri olarak işaretlenebilir. Rapor işaretli seçeneklere uygun bilgileri süzerek çıktıyı oluşturur. Kayıt tipi veya fiş/işlem türü bu tür filtrelerdendir. İstenen seçenekler Ara tuşu ya da fare ile işaretlenerek belirlenir. Tip ve tür filtre seçeneklerinin tümü öndeğer olarak seçilidir. Raporda yer almayacak tip ya da tür seçeneklerinin yanındaki işaret Ara tuşu ya da fare ile tıklanarak kaldırılır.
Tekli Seçim Filtreleri: Tekli seçim filtrelerinde de, olası filtre değerleri bir liste şeklinde görüntülenir. Bu listedeki seçenek sadece biri filtre değeri olarak seçilir. Rapor işaretli seçeneğe uygun bilgileri süzer ve döküm hazırlar. Hareket ve durum raporlarında listeleme şekli (koda/açıklamaya göre), sayfa formatı (aynı sayfaya/ayrı sayfalara), resmi dökümlerde basım şekli (müsvedde ya da onaylı) gibi filtreler bu türe örnektir.
Kod ve Açıklama Alanı Boş Olan Kayıtların Listelenmesi: Rapor ve liste ekranlarında filtreleme yaparken herhangi bir alan kodu/açıklaması boş olan kayıtların listelenmesi isteniyorsa hiçbir değer girmeden filtreleme yapılır; filtre aktif hale getirilir ve boş bırakılır. Örneğin Satış Hareketleri dökümünde Malzeme (Sınıfı) Özel Kodu filtresi aktif hale getirilip filtre boş bırakıldığında, raporda, Malzeme (Sınıfı) Özel Kodu boş olan faturalar listelenir.
Filtrelerin Dosyalanması
Bir raporun sürekli ya da çoğunlukla aynı filtre değerleriyle alınması söz konusu ise filtre satırlarında belirlenen koşulları dosyalamak ve daha sonra raporu yeniden alırken kullanmak mümkündür. Böylece hem zaman kaybının önüne geçilir hem de olabilecek kullanım hataları önlenmiş olur.
Filtre dosyalama işlemi için rapor ekranında yer alan Filtre Kaydet seçeneği kullanılır. Dosya adı verilir ve belirlenen filtre değerleri kaydedilir.
Kayıtlı Filtre Dosyalarının Kullanımı
Raporu, daha önceden belirlenmiş ve kaydedilmiş filtre değerlerine göre almak için ilgili rapor ekranında Filtre Yükle seçeneği kullanılır. Bu rapor için belirlenmiş değerleri içeren kayıtlı filtre dosyaları listelenir. Raporda kullanılacak filtre dosyası seçilir ve bu tanım dosyasında belirlenen koşullarda rapor alınır. İstenirse tanımlı koşullar üzerinde değişiklik yapılabilir. "Yükle" seçimi yapıldığında yalnızca alınan rapor için kayıtlı filtre dosyaları listelenecektir.
Detaylı Filtre Kullanımı
Rapor, Kart ya da Fiş filtre ekranlarında metin tipindeki alanlarda birden fazla filtre aynı anda kullanılabilir. Bunun için filtre satırında yer alan Detaylı Filtre seçeneği tıklanır.
Birden fazla filtrenin aynı anda kullanılması gerektiği durumlarda istenilen değerler yazılarak kullanılabilir.
Genel Kullanım Tablosu
ABC CODE = 'ABC'
ABC{*} CODE LIKE 'ABC%'
-[ABC] CODE <> 'ABC'
[ABC]..[HK] CODE BETWEEN 'ABC' AND 'HK'
-[ABC]* NOT(CODE LIKE) 'ABC%'
Genel kullanım tablosunda belirtildiği gibi yazılmalıdır.
Örnek:
Malzeme kartları filtre ekranında malzeme kodu "00" ve "A" gibi filtre tanımlandığı zaman malzeme kodu "00" ve *A ile başlayan malzeme kartları listelenmektedir.